TEFAS Nedir?

TEFAS, Türkiye Elektronik Fon Alım Satım Platformu'nun kısaltmasıdır ve Takasbank tarafından işletilen, yatırım fonlarının tek bir merkezi platform üzerinden alınıp satılmasını sağlayan sistemdir. Bu platform öncesinde bir yatırımcı genellikle yalnızca kendi bankasının veya aracı kurumunun kurucusu olduğu fonlara erişebiliyordu. TEFAS sayesinde tek bir yatırım hesabından, platforma dahil olan farklı kurucu şirketlerin binlerce fonuna erişim sağlanabilir hale gelmiştir.

Fon Alım Satımında Valör Kavramı Nedir?

Fon alım satımında valör, verilen bir emrin hangi tarihte fiilen sonuçlanacağını, yani paranın ya da fonun ne zaman hesaba geçeceğini ifade eder. Hisse senedinden farklı olarak fonlarda işlem anlık bir fiyat üzerinden değil, günlük olarak hesaplanan birim pay fiyatı üzerinden gerçekleşebilir. Bu nedenle bir yatırımcının bugün verdiği emir, o günün kapanışında hesaplanan fiyat üzerinden ancak belirli bir gecikmeyle sonuçlanabilir. Bu gecikme yatırımcının parasının kaybolduğu anlamına gelmez, sadece işlemin tamamlanma sürecinin hisse senedine kıyasla farklı bir takvime bağlı olduğunu gösterir.

Farklı Fon Türlerinde Valör Süreleri Neden Değişebilir?

Valör süresi fonun içerdiği varlıkların likiditesine göre değişebilir. Para piyasası fonları gibi çok kısa vadeli ve likit varlıklardan oluşan fonlarda işlemler aynı gün valörüyle sonuçlanabilir. Hisse senedi ağırlıklı fonlarda alış işlemi genellikle bir işgünü sonra, satış işlemi ise iki işgünü sonra tamamlanabilir. Portföyünde yurt dışı menkul kıymet bulunduran fonlarda bu süre, farklı piyasaların kendi takas takvimine bağlı olarak dört ila beş işgününe kadar uzayabilir. Bu farklılık, fonun içindeki varlığın kendisinin ne kadar hızlı nakde çevrilebildiğiyle doğrudan ilişkilidir.

TEFAS'ta İşlem Saatleri Neden Önemli Olabilir?

TEFAS üzerinde işlem yapabilmek için belirli bir saat aralığı içinde emir verilmesi gerekebilir, bu saat genellikle işgünlerinde öğleden önce başlayıp öğleden sonranın erken saatlerine kadar sürebilir. Belirlenen saatten sonra girilen bir emir, o günün fiyatı yerine bir sonraki işgününün fiyatı üzerinden işleme alınabilir. Bu nedenle bir yatırımcının emrini hangi saatte ilettiği, işlemin hangi gün fiyatından gerçekleşeceğini doğrudan etkileyebilir. Bu kesim saatinin fon türüne göre değişebilmesi de yatırımcının işlem yapmadan önce ilgili fonun kurallarını kontrol etmesini gerekli kılabilir.

Fon Alım Satımında Fiyatlama Nasıl Belirlenir?

Fon fiyatları genellikle piyasalar kapandıktan sonra, o gün içindeki portföy değerlemesine göre günde bir kez hesaplanabilir ve ertesi işgünü ilan edilebilir. Bu nedenle fon yatırımcısı emrini verdiği anda kesin fiyatı bilmeden işlem yapabilir, bu yönteme ileri fiyatlama denir. Bu yapı, yatırımcıların günlük fiyat hareketlerini önceden görüp buna göre emir vermesini engelleyerek fonun tüm yatırımcılar arasında adil bir fiyatlamayla işlem görmesini sağlamayı amaçlayabilir.

Yatırımcılar Valör Sürecine Neden Dikkat Etmeli?

Bir fonu satıp parayı kısa vadede kullanmayı planlayan bir yatırımcı için valör süresi önemli olabilir çünkü hesaba geçecek para birkaç işgünü sonra kullanılabilir hale gelebilir. Döviz cinsinden varlık taşıyan fonlarda, satış emri verilmesinden paranın hesaba geçmesine kadar geçen sürede kur hareketleri de yatırımcının nihai getirisini etkileyebilir. Bu nedenle fon yatırımcılarının hangi fona yatırım yaptıklarına kadar, o fonun valör yapısına da dikkat etmesi kendi nakit planlamaları açısından faydalı olabilir.