Bir Şirket Neden Sahip Olduğu Başka Bir Şirketi Borsaya Açar?
Borsada zaman zaman büyük bir şirketin sahip olduğu iştiraklerinden birini halka arz etmeye hazırlandığını görürüz. İlk bakışta bu durum, ana şirketin iştirakindeki paylarını satmak istediği şeklinde düşünülebilir. Ancak iştirak halka arzının arkasında finansman sağlamaktan şirketin gerçek değerini daha görünür hâle getirmeye kadar farklı nedenler bulunabilir.
Peki iştirak nedir? Şirketler neden iştiraklerini halka arz eder ve böyle bir işlem ana şirket ile yatırımcılar açısından ne anlama gelir?
İştirak Nedir?
İştirak, bir şirketin başka bir şirkette belirli oranda pay sahibi olmasıyla ortaya çıkan ortaklık ilişkisini ifade eder.
Örneğin büyük bir holding; enerji, perakende, finans veya sanayi alanında faaliyet gösteren farklı şirketlerde pay sahibi olabilir. Bu şirketler kendi faaliyetlerini yürütürken aynı zamanda ana şirketin yatırım portföyünün bir parçasını oluşturabilir.
Ana şirket, belirli koşullar oluştuğunda sahip olduğu bu şirketlerden birini halka açmayı tercih edebilir.
İştirak Halka Arzı Nedir?
İştirak halka arzı, ana şirketin pay sahibi olduğu bir şirketin hisselerinin belirli bölümünün yatırımcılara sunularak borsada işlem görmeye başlamasıdır.
Halka arzın yapısına göre yeni pay ihracı yapılabileceği gibi mevcut ortakların sahip olduğu payların bir bölümü de satılabilir. İki yöntemin finansal sonucu aynı değildir.
Sermaye artırımı yoluyla yeni pay çıkarılıyorsa halka arzdan sağlanan kaynak iştirak şirketine girer.
Mevcut ortak paylarının satılması durumunda ise satıştan elde edilen kaynak, paylarını satan ortağa gider.
Bu ayrım, halka arzın ana şirket ve iştirak üzerindeki etkisini değerlendirirken önemlidir.
Şirketler İştiraklerini Neden Halka Arz Eder?
En önemli nedenlerden biri finansman sağlamaktır.
İştirak, halka arzdan elde ettiği kaynakla yeni yatırımlar yapabilir, üretim kapasitesini artırabilir, borçlarını azaltabilir veya büyüme planlarını finanse edebilir.
Böylece şirket yalnızca banka kredileri veya ana şirketten sağlanan kaynaklara bağlı kalmadan sermaye piyasalarından finansman sağlayabilir.
İştirakin Değeri Daha Görünür Hâle Gelebilir
Bir holdingin veya büyük şirket grubunun içinde çok sayıda farklı faaliyet bulunabilir. Bu durumda yatırımcıların her iştirakin değerini ayrı ayrı hesaplaması zorlaşabilir.
İştirak halka arz edildiğinde ise şirketin hisseleri piyasada ayrı olarak fiyatlanmaya başlar.
Böylece iştirakin piyasa değeri daha görünür hâle gelebilir. Bu durum yatırımcıların ana şirketin sahip olduğu varlıkları değerlendirirken daha somut bir referans kullanmasına yardımcı olabilir.
Örneğin ana şirket halka arz edilen iştirakin %60'ına sahip olmaya devam ediyorsa, iştirakin piyasa değeri üzerinden ana şirketin sahip olduğu payın teorik piyasa karşılığı hesaplanabilir.
Ancak bu değer, ana şirketin piyasa değerine bire bir yansımak zorunda değildir.
Ana Şirket Neden Paylarının Bir Bölümünü Satar?
Ana şirket bazen iştirakindeki paylarının bir bölümünü halka arz yoluyla satmayı tercih edebilir.
Bu işlem sonucunda ana şirket nakit sağlayabilir. Elde edilen kaynak yeni yatırımlarda, borçların azaltılmasında veya şirketin diğer finansman ihtiyaçlarında kullanılabilir.
Üstelik ana şirket, payların yalnızca belirli bölümünü sattığında iştirak üzerindeki kontrolünü korumaya devam edebilir.
Dolayısıyla iştirak halka arzı her zaman şirketin o faaliyetten tamamen çıkmak istediği anlamına gelmez.
İştirak Halka Arzı Şirketin Büyümesini Destekleyebilir mi?
Halka arz, iştirakin kendi finansman kaynaklarına erişimini kolaylaştırabilir.
Borsada işlem gören bir şirket ilerleyen dönemlerde yeni sermaye artırımları yapabilir ve sermaye piyasalarından farklı yollarla kaynak sağlayabilir.
Ayrıca halka açık hâle gelmek şirketin finansal raporlama, şeffaflık ve kurumsal yönetim standartlarını da etkileyebilir.
Bu durum özellikle hızlı büyümek ve büyük yatırımlar gerçekleştirmek isteyen iştirakler açısından önemli olabilir.
İştirak Halka Arzı Ana Şirketin Hissesini Yükseltir mi?
Böyle bir işlemin ana şirket hissesi açısından otomatik olarak olumlu veya olumsuz sonuç doğuracağını söylemek doğru değildir.
Yatırımcılar halka arzın hangi değerleme üzerinden gerçekleştirildiğine, ana şirketin iştirak üzerindeki payının ne kadar azalacağına, elde edilen kaynağın nasıl kullanılacağına ve iştirakin gelecek potansiyeline bakabilir.
Halka arz beklentisi daha önceden fiyatlara yansımış da olabilir.
Bu nedenle yalnızca "iştirak halka arz ediliyor" bilgisinden hareketle ana şirket hissesi hakkında kesin bir sonuç çıkarmak sağlıklı değildir.
Yatırımcılar Nelere Dikkat Etmeli?
İştirak halka arzlarında ilk bakılması gereken noktalardan biri halka arzın nasıl gerçekleştirildiğidir.
Yeni pay mı ihraç ediliyor, yoksa ana şirket mevcut paylarını mı satıyor?
Bu sorunun cevabı paranın nereye gideceğini anlamayı sağlar.
Bunun yanında halka arz sonrasında ana şirketin iştirak üzerindeki pay oranı, elde edilen kaynağın kullanım amacı ve iştirakin hangi değerleme üzerinden halka açıldığı da değerlendirilmelidir.
Çünkü aynı "iştirak halka arzı" başlığı altında finansal açıdan oldukça farklı işlemler gerçekleşebilir.