Yüksek enflasyon dönemlerinde merak edilen konulardan biri enflasyon muhasebesi.. Enflasyon Muhasebesi nedir? Enflasyon muhasebesi uygulamaları nelerdir? Enflasyon uygulamalarına gelin birlikte bakalım..
Enflasyon muhasebesi, yüksek enflasyon dönemlerinde finansal tabloların gerçek ekonomik durumu yansıtması için yapılan düzeltmelerdir. Temel amacı, paranın satın alma gücündeki değişimlerini dikkate alarak mali tabloları enflasyona göre düzeltmektir. Enflasyon muhasebesi, şirketin bilanço ve gelir tablosundaki kalemlerin, enflasyon oranları dikkate alınarak güncellenmesini sağlar. Böylece, geçmişte farklı dönemlerde kaydedilen mali veriler, bugünkü değerlerle karşılaştırılabilir.
Enflasyon Muhasebesi Neden Gereklidir?
- Yüksek enflasyon dönemlerinde, eski mali veriler yanıltıcı olur.
- Gerçek olmayan kârlar ortaya çıkabilir (örneğin stok veya amortisman değerleri düşük kalabilir).
- Vergi, temettü gibi kararlar hatalı verilere dayanabilir.
Türkiye'de Durum
Türkiye'de 2023 yılında enflasyon muhasebesi tekrar uygulanmaya başlandı. Çünkü enflasyon oranları, uluslararası finansal raporlama standartlarında öngörülen eşikleri aştı.
Örneğin,
Bir işletmeye 2021 yılında 100.000 TL'ye bir makine satın almış olalım. Bu makineyi 10 yıl boyunca amortismana tabi tutacağız.
2024 yılına geldiğimizde enflasyon çok arttı ve 2021–2024 yılları arasında toplam enflasyon %150 oldu.
2024 yılı sonu için mali tablolarımızı hazırlıyor olalım. Makine defterde hâlâ 100.000 TL görünüyorsa, bu gerçeği artık yansıtmıyor. Çünkü 100.000 TL'nin 2024'teki alım gücü artık çok daha düşük.
Enflasyon Muhasebesi Uygulaması: Makine 2021’de alındıysa ve o günden bu yana %150 enflasyon olduysa, bu varlığın bugünkü değerini şöyle hesaplarız:
Güncellenmişdeğer=100.000×(1+1.50)=250.000 TL
Artık bilançomuzda makineyi 250.000 TL olarak gösteririz.
Amortisman Etkisi:
Eğer yıllık amortisman %10 ise:
- Eski durumda: 100.000 TL / 10 yıl = 10.000 TL amortisman
- Yeni durumda: 250.000 TL / 10 yıl = 25.000 TL amortisman
Bu da kâr-zarar tablosunu değiştirir: Amortisman gideri daha yüksek gösterilir, gerçek dışı kârlar engellenir.
Sonuçta;
- Enflasyon muhasebesi, varlıkların ve giderlerin bugünkü değerle gösterilmesini sağlar.
- Bu sayede mali tablolar daha doğru ve karşılaştırılabilir olur.
- Şirketler gereksiz şekilde yüksek vergi ödemez ve mali tablolar yatırımcıyı yanıltmaz.